Mạng lưới đường sắt tại Nhật Bản nổi tiếng toàn cầu về tốc độ, độ đúng giờ tuyệt đối và tính tổ chức khoa học. Tuy nhiên, đối với du khách mới sang Nhật du lịch, học tập và làm việc, các nhà ga khổng lồ như ga Shinjuku tại Tokyo hay ga Osaka có thể gây choáng ngợp bởi chúng tựa như một thành phố thu nhỏ dưới lòng đất. Với sự tham gia của nhiều công ty đường sắt cùng hàng chục sân ga đan xen, những nhà ga này khiến người lần đầu đi tàu có thể bối rối và mắc phải những sai lầm như lên nhầm chuyến tàu, nhầm cổng soát vé…
Nhằm giúp bạn có một hành trình suôn sẻ, dưới đây là 5 sai lầm phổ biến nhất cùng gợi ý các giải pháp phòng tránh hiệu quả.
Sai lầm 1: Lên đúng tuyến nhưng sai loại tàu hoặc sai hướng di chuyển
Một trong những bẫy giao thông phổ biến nhất tại Nhật Bản là việc cùng một sân ga có thể phục vụ nhiều loại tàu khác nhau chạy trên một tuyến đường sắt. Trong khi dó, tùy thuộc vào loại tàu, số lượng ga dừng sẽ khác nhau hoàn toàn. Tàu Local (Kakueki-teishoku hay tàu dừng mọi ga) sẽ dừng ở tất cả các ga nhỏ; trong khi các loại tàu Rapid (Kaisoku), Express (Kyuko) hay Limited Express (Tokkyu) chỉ dừng ở các ga trung tâm lớn. Nếu hành khách cần đến một ga nhỏ nhưng lại bước lên tàu tốc hành, chuyến tàu sẽ chạy thẳng qua điểm đến của bạn.
Để tránh tình trạng này, trước khi bước qua cửa tàu, bạn hãy xác nhận 3 thông tin quan trọng hiển thị trên bảng điện tử sân ga và thân tàu: Loại tàu (Local/Rapid/Express), Điểm đến cuối cùng (Destination) và Danh sách các ga dừng. Đối với mạng lưới Tokyo Metro, việc ghi nhớ Số hiệu ga (Station Number bao gồm ký hiệu chữ cái của tuyến và số thứ tự ga) sẽ giúp bạn tra cứu dễ dàng hơn so với tên tiếng Nhật không quen thuộc.
Sai lầm 2: Nhầm lẫn thẻ IC có thể dùng cho mọi tuyến tàu
Các loại thẻ IC trả trước như Suica, PASMO, ICOCA mang lại sự tiện lợi vượt trội cho việc di chuyển nội đô, nhưng đây không phải là “chiếc chìa khóa vạn năng” trên toàn Nhật Bản.
Thực tế, thẻ IC tích hợp thanh toán tốt trên các tuyến tàu điện ngầm, tàu JR địa phương và xe buýt tại các vùng đô thị lớn. Tuy nhiên, khi đi sang các tuyến đường sắt nông thôn, tuyến tàu ngắm cảnh (như tuyến Tadami) hoặc di chuyển liên vùng giữa các công ty JR khác nhau, hệ thống kiểm soát vé tự động bằng thẻ IC có thể không hoạt động.
Vì thế, nếu bạn muốn đi tàu cao tốc Shinkansen hoặc các tàu Limited Express có đặt chỗ, bắt buộc phải mua vé chuyên dụng (vé chặng Express Ticket) kết hợp với vé cơ bản (Base Ticket), chứ không thể chỉ quẹt thẻ IC thông thường.
Sai lầm 3: Coi việc đặt chỗ nghĩa là không cần kiểm tra thông tin tàu
Nhiều người lầm tưởng rằng việc sở hữu một tấm vé đặt chỗ trước là bảo chứng an toàn 100% cho hành trình. Tuy nhiên, sẽ có nguy cơ phát sinh, ví dụ bạn cầm vé đặt chỗ nhưng bước nhầm lên một chuyến tàu Shinkansen khác chạy cùng tuyến, thì sẽ khiến vé của bạn mất hiệu lực trên chuyến tàu đó, hoặc dẫn đến tình trạng ngồi đè vào chỗ của hành khách khác.
Để hạn chế sai lầm này, cần luôn kiểm tra kỹ 4 thông số trên vé trước khi bước lên toa: Tên chuyến tàu (ví dụ: Hikari / Nozomi / Kodama), Giờ khởi hành, Số toa và Số ghế. Trong trường hợp phát hiện lên nhầm tàu, hãy chủ động tìm gặp nhân viên soát vé trên tàu để được hướng dẫn chuyển toa hoặc điều chỉnh hành trình phù hợp thay vì tự ý ngồi vào bất kỳ ghế trống nào.
Sai lầm 4: Vi phạm quy tắc ứng xử
Văn hóa ứng xử trên phương tiện công cộng tại Nhật Bản được điều chỉnh linh hoạt tùy thuộc vào loại tàu và quãng đường di chuyển.
- Quy tắc ăn uống: Ăn uống bị coi là thiếu lịch sự trên các chuyến tàu địa phương (Local) và tàu điện ngầm nội đô đông đúc vào giờ cao điểm. Tuy nhiên, trên các chuyến tàu đường dài như Shinkansen hay Limited Express, việc thưởng thức cơm hộp nhà ga (Ekiben) và đồ uống lại là nét văn hóa du lịch phổ biến.
- Quy tắc giao tiếp và điện thoại: Nguyên tắc chung là luôn để điện thoại ở chế độ im lặng. Trên các chuyến tàu nội đô, tuyệt đối tránh nghe/gọi điện thoại. Nếu bắt buộc sử dụng, nên giữ âm lượng nói chuyện riêng ở mức tối thiểu. Trên tàu Shinkansen, nếu có cuộc gọi khẩn cấp, hành khách cần di chuyển ra khu vực sảnh đệm nối giữa các toa tàu để đàm thoại.
Sai lầm 5: Mang theo hành lý kích thước quá khổ
Việc mang vác vali cồng kềnh vào giờ cao điểm hoặc trên các chuyến tàu đường dài không đặt trước vị trí để đồ có thể gây ra nhiều bất tiện nghiêm trọng.
Từ năm 2020, các tuyến Shinkansen Tokaido, Sanyo và Kyushu áp dụng quy định bắt buộc đặt trước vị trí cho hành lý quá khổ (tổng kích thước 3 chiều từ 160cm đến 250cm). Nếu không đăng ký trước chỗ để hành lý ở hàng ghế cuối toa, hành khách có thể bị thu phí phạt phát sinh tại chỗ.
Ngoài ra, còn cần chú ý khi di chuyển giờ cao điểm, tránh mang vali lớn lên tàu điện nội đô vào các khung giờ cao điểm sáng (7:30 – 9:00) và tối (17:30 – 19:00). Nếu mang theo balo cá nhân, hãy đeo ngược balo ra phía trước ngực, hoặc đặt xuống chân để tránh va quệt vào người xung quanh.
Mẹo cho bạn
- Sử dụng ứng dụng tra cứu chuyên dụng: khi di chuyển tại Nhật nên cài đặt các ứng dụng chỉ đường chuẩn xác như Navitime Japan Travel, Jorudan hoặc Google Maps. Các ứng dụng này không chỉ hiển thị thời gian, chi phí mà còn chỉ rõ số hiệu sân ga khởi hành (Track/Platform number), loại tàu (Local/Rapid) và vị trí toa tàu thuận tiện nhất cho việc chuyển tuyến.
- Ứng xử khi phát sinh sự cố đi nhầm tàu: Nhiều người mới sang Nhật thường hoảng loạn khi đi nhầm chuyến tàu hoặc đi quá ga cần xuống. Trong tình huống này, hãy xuống ở ga tiếp theo, tìm đến khu vực cổng soát vé có nhân viên trực và trình bày ngắn gọn. Nhân viên nhà ga sẽ hỗ trợ đóng dấu hủy chuyến/đi ngược lại hoàn toàn miễn phí mà không phạt tiền vé phát sinh do đi nhầm.
- Mẹo vận chuyển hành lý nặng: Nếu phải di chuyển liên tỉnh hoặc đi du lịch xa với nhiều hành lý, thay vì tự mang vác qua các ga lớn, bạn nên sử dụng dịch vụ chuyển phát nhanh hành lý tận nơi (như Yamato Transport). Dịch vụ này cho phép gửi vali từ sân bay thẳng về nhà, khách sạn hoặc giữa các khách sạn với chi phí rất hợp lý, giúp chuyến đi của bạn trở nên nhẹ nhàng hơn.
Đọc thêm: Tokyo vận hành toa tàu dành riêng cho xe đẩy trẻ em và xe lăn
